Bugungi raqamli davrda axborot texnologiyalari hayotimizning barcha sohalariga chuqur kirib kelmoqda. Internet, ijtimoiy tarmoqlar va turli raqamli platformalar orqali katta hajmdagi axborotga ega bo‘lish imkoniyati kengaygani sari, undan to‘g‘ri, xavfsiz va mas’uliyatli foydalanish masalasi ham tobora dolzarb bo‘lib bormoqda.

     Shu maqsadda Navoiy viloyati, Navoiy shahridagi 4-sonli Jazoni ijro etish muassasasida xodimlar uchun “Axborot xavfsizligi va mediasavodxonlik” mavzusida ma’rifiy-tushuntirish tadbiri tashkil etildi. Tadbirni Sensorika IT-o‘quv akademiyasi xodimi Jurayev Farhod Baxromovich olib bordi.

Axborot xavfsizligi — raqamli muhitda muhim himoya

    Tadbir davomida ishtirokchilarga zamonaviy axborot makonida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xavflar va ulardan himoyalanish usullari haqida batafsil tushuncha berildi.

Xususan, quyidagi masalalarga e’tibor qaratildi:

• shaxsiy va xizmatga oid ma’lumotlarni himoya qilish;
• kuchli va xavfsiz parollardan foydalanish;
• shubhali havolalar va xabarlarni aniqlash;
• noma’lum manbalardan kelgan fayllarni ochishda ehtiyotkor bo‘lish;
• internet va ijtimoiy tarmoqlardan xavfsiz foydalanish;
• fishing va boshqa kiberxavflardan himoyalanish;
• axborotni tarqatishdan oldin uning ishonchliligini tekshirish.

    Axborot xavfsizligini ta’minlashda faqat texnik vositalar emas, balki foydalanuvchining axborot madaniyati va mas’uliyatli xatti-harakati ham muhim ahamiyatga ega.

 Mediasavodxonlik — axborotni to‘g‘ri baholash ko‘nikmasi

     Tadbirning yana bir muhim yo‘nalishi mediasavodxonlik bo‘ldi.

     Mediasavodxonlik insonning turli manbalardan kelayotgan axborotni tanqidiy tahlil qilishi, uning manbasini aniqlashi, ishonchliligini baholashi va yolg‘on yoki manipulyativ ma’lumotlarni ajrata olish qobiliyatini anglatadi.

     Bugungi kunda ijtimoiy tarmoqlarda xabarlar juda tez tarqaladi. Biroq tez tarqalgan har qanday ma’lumot ham ishonchli bo‘lavermaydi. Shu sababli har bir foydalanuvchi:

• “Bu axborot qayerdan kelgan?”
• “Manba ishonchlimi?”
• “Ushbu ma’lumot boshqa manbalarda ham tasdiqlanganmi?”
• “Axborotni tarqatishdan oldin uni tekshirdimmi?”

kabi savollarni o‘ziga berishi muhim.

    Tanqidiy fikrlash — axborot xavfsizligining muhim qismi Mashg‘ulot davomida axborotni shunchaki qabul qilish emas, balki uni tahlil qilish va tanqidiy baholash zarurligi ham ta’kidlandi.  Ishtirokchilarga soxta xabarlar, manipulyativ materiallar, noto‘g‘ri talqin qilingan ma’lumotlar hamda raqamli muhitda uchrashi mumkin bo‘lgan boshqa axborot xavflarini aniqlash bo‘yicha tavsiyalar berildi. Zamonaviy axborot muhitida mediasavodxonlik tanqidiy fikrlashni shakllantirish, feyk axborotni aniqlash va axborot xavfsizligini mustahkamlashda muhim vosita hisoblanadi.

Raqamli xavfsizlik — har bir xodimning mas’uliyati

     Tadbirda alohida ta’kidlanganidek, axborot xavfsizligi faqat IT mutaxassislarining vazifasi emas. Raqamli texnologiyalardan foydalanadigan har bir inson o‘zining axborot xavfsizligiga mas’uliyat bilan yondashishi lozim. Ayniqsa, xizmat faoliyatida axborot bilan ishlash jarayonida maxfiylik, ehtiyotkorlik va belgilangan xavfsizlik talablariga rioya qilish muhim ahamiyat kasb etadi.

Sensorika IT-o‘quv akademiyasi — raqamli savodxonlikni rivojlantirish yo‘lida

     Sensorika IT-o‘quv akademiyasi zamonaviy axborot texnologiyalaridan samarali va xavfsiz foydalanish bo‘yicha bilim va ko‘nikmalarni rivojlantirishga qaratilgan ta’limiy va ma’rifiy tadbirlarda faol ishtirok etib kelmoqda. Mazkur tadbir ham ishtirokchilarning axborot xavfsizligi, mediasavodxonlik, raqamli madaniyat va kiberxavfsizlik bo‘yicha bilimlarini yanada mustahkamlashga xizmat qildi. Tadbir yakunida ishtirokchilar o‘zlarini qiziqtirgan savollariga javob oldilar hamda kundalik faoliyatda axborotdan xavfsiz va mas’uliyatli foydalanish bo‘yicha amaliy tavsiyalar bilan tanishdilar.